Gemiddeld 3 tot 5 keer in ons leven maken we iets mee dat alles overhoop gooit. Een Lifequake oftewel een soort levens- beving. Een heftige gebeurtenis die ons dwingt om de manier waarop we leven grondig te herzien. Dat kan een ziekte zijn, overlijden, ontslag of een burn-out, maar ook vrijwillige, positieve ontwikkelingen, zoals een geboorte, een nieuwe liefde of de beslissing om voor jezelf te beginnen. Soms is dat een aanwijsbaar moment, maar het kan ook een reeks of samenloop van gebeurtenissen zijn. 

Waar het om gaat, is dat de gebeurtenis een verandering (transitieproces) in gang zet waarmee iemand minimaal een jaar zoet is. Veel vaker is dat nog langer: vier à vijf jaar, met uitlopers naar meer dan tien. Wat een lifequake is, kan per persoon verschillen. Dat hangt onder andere af van hoe schokkend de verandering is en of ze gewenst is of niet. Bovendien is de ene mens flexibeler dan de ander – van nature, maar ook door ervaringen uit het verleden. Misschien heb je zelf net zo’n fase achter de rug of zit je er nog middenin omdat je je baan kwijt bent en niet goed weet hoe je verder wilt. 

Dan kun je je troosten met de wetenschap dat je niet de enige bent, dat het normaal is, en dat het tijd kost. En ook al is de gebeurtenis lang niet altijd positief, de verandering die erop volgt is dat meestal wel, blijkt uit onderzoek. 

Een lifequake is een ‘autobiografische aanleiding’ die ons aanmoedigt of zelfs dwingt na te denken over wie we zijn en hoe we ons leven leiden. Het is een wending in ons levensverhaal die maakt dat we onze identiteit moeten herdefiniëren. Het bied ons de kans om ons- zelf opnieuw uit te vinden. 

Lifequakes kunnen zowel vrijwillig als onvrijwillig zijn, maar tijdens het transitieproces dat erop volgt, zitten we áltijd zelf achter het stuur. Hoe je reageert en welke hulpmiddelen je nodig hebt, dat is aan jou. 

De één doet jaren over afscheid nemen van het leven dat ze kenden, de ander trekt moeiteloos de deur achter zich dicht. In het rommelige midden blijken meer mensen hulp nodig te hebben; er staat veel op losse schroeven en zijn belangrijke zekerheden weggevallen.  

1. Accepteren 

Een levensbeving roept vaak verzet en angst op, zeker als we er niet zelf voor kiezen. We ontkennen, stellen uit, negeren, haten het. Pas als mensen het accepteerden, konden ze handelen. 

Het hielp als ze stopten met vragen ‘Waarom ik, waarom overkomt mij dit?’ en zich in plaats daarvan richtten op datgene waarover ze wél controle hadden, namelijk hoe ze met de ingrijpende verandering omgingen. 

2. Markeren 

Mensen zongen, dansten, namen een tatoeage, veranderden van naam, schoren hun baard af, gaven een feest, gingen skydiven… Zo markeerden ze de periode waarin hun leven van vorm veranderde. 

Ze deden het ter aanduiding van het afscheid of juist het nieuwe begin, of in de rommelige tussenfase. Een veranderproces is vaak overweldigend; het helpt dan om iets concreets te hebben waaraan je je kunt vasthouden, zoals een ritueel, een betekenisvol voorwerp, een belangrijke foto. 

3. Loslaten 

Ze maakten zich los van oude overtuigingen, gewoonten, verwachtingen en dromen. Van het beeld dat ze van zichzelf hadden. Soms moesten ze eerst het absolute dieptepunt bereiken. 

4. Creeëren 

De periode van chaos na een levensbeving bleek een bron van creativiteit. Veel mensen namen dans- of kooklessen, leerden banjo spelen of ontwikkelden groene vingers. Velen gingen schrijven. Creatief zijn helpt ook met accepteren hoe het is gegaan en aanknopingspunten te vinden voor hoe je verder kunt. 

5. Delen 

Het hielp mensen om met anderen te praten. Over hoe ze zich voelden, wat ze vreesden en verlangden. Ze haalden steun uit de wijsheden, troost, praktische hulp en ervaringen van vrienden, familie, professionals, lotgenoten of zelfs vreemden. Dat verminderde het gevoel van eenzaamheid en hielp hen om op zichzelf en de situatie te reflecteren. 

6. Presenteren 

Sommigen voelden de behoefte om de veranderingen in hun leven kenbaar te maken. Om nieuwe plannen te ontvouwen, inzichten te delen of een mijlpaal in het proces te vieren. Er waren mensen die een feest gaven toen ze genezen waren verklaard, die hun scheiding aankondigden op sociale media, een toespraak hielden of boek schreven. Zo onthulden ze hun nieuwe ‘ik’. 

7. Een nieuw levensverhaal vertellen 

Je levensverhaal expliciet herzien, bijschaven of herschrijven is essentieel voor het transitieproces. Het breit gebeurtenissen tot een geheel: ooit was ik zus, toen veranderde mijn leven en nu ben ik zo. 

Het helpt betekenis geven aan wat ons overkomen is of wat we zelf in gang hebben gezet. Je kunt je verhaal opschrijven, maar ook aan iemand vertellen of in je eigen hoofd afspelen. 

ZELF AAN DE SLAG Zo krijg je inzicht in je levenstransities 

Je kunt de antwoorden opschrijven, in je hoofd bedenken of aan iemand vertellen. 

Doe alsof je over jezelf vertelt aan iemand die je net hebt ontmoet: wat voor persoon je bent, wat belangrijk voor je is en hoe dat zo gekomen is. 

Zie je een rode draad door de verschillende hoofdstukken van je leven? Als je nu terugkijkt: welke gebeurtenissen waren echte lifequakes?  

Zit je nu in een transitiefase? 

• Is de levensbeving vrijwillig of onvrijwillig? Maakt dat het makkelijker of moeilijker het te accepteren? 
• In welke fase zit je of vind je het lastigst: het afscheid, het midden of het nieuwe begin?  
• Hoe heeft de gebeurtenis je levensverhaal veranderd, of hoe denk je dat het zal uitpakken? 

…

Met deze vragen breng je echt iets in beweging. 

Bij coaching prikkelen rakende vragen je de diepte in te gaan. Ze draaien om ‘waarom en hoezo’ en niet om feitelijkheden. Daardoor hebben ze de potentie om je uit te dagen en iets bij jezelf bloot te leggen. 

Bij het formuleren van het antwoord besef je: daar had ik nog niet over nagedacht. Door de inzichten die uit een goede vraag voortkomen, ervaar je weer wat keuzevrijheid.  

Kies hieronder de vraag die je het meest triggert, bijvoorbeeld omdat je er direct iets in herkent. Dat kan ook een vraag zijn die ergernis oproept, want wat betekent die irritatie? Neem echt even de tijd om na te denken over het antwoord en schrijf op wat er bij je bovenkomt. 

Laat het vervolgens even rusten en stel de vraag daarna nog een keer aan jezelf. Want juist tijdens de stilte borrelen er antwoorden op van onder de oppervlakte. 

1. Wiens stem hoor je nu? 

Vraag jezelf geregeld en met name in stressvolle situaties af: wiens stem en overtuiging volg ik eigenlijk? Misschien wel die van een ouder, leraar of een dominante ex. 

Kortom: is het wel je eigen stem, je eigen behoefte, die je hoort? Zo nee, onderzoek dan wat je zélf wilt. En spreek dat hardop uit: “Ik heb behoefte aan…”’  

Veel mensen zitten vast in een patroon gebaseerd op ‘hoe het hoort’. Mannen kunnen bijvoorbeeld de overtuiging hebben dat ze niet mogen huilen, vrouwen dat ze altijd aardig moeten zijn. Dat gaat vroeg of laat wringen en kan leiden tot klachten. 

Krachtige kwetsbaarheid levert op dat je jezelf gaat omarmen en aan anderen durft te laten zien. Zonder je te schamen of verontschuldigen voor wie je bent en wat je nodig hebt. 

2. Welke mooie eigenschap droeg bij? 

Een negatief zelfbeeld kan enorm ondermijnend zijn. Je voelt je zo niks waard dat je geen nieuwe stappen zet.  

Probeer om elke avond een fijne gebeurtenis van die dag voor de geest te halen. Dat kan iets heel kleins zijn: leuk oogcontact op straat, een praatje met de caissière of een succesje op je werk. Vraag je vervolgens af: wat in jou maakte dat moment tot iets moois? Je openheid, je glimlach, je zorgzaamheid? 

Schrijf de eigenschappen op en als je dan na een maand naar de lijst van positieve kwaliteiten kijkt, zul je zien dat je een stevige tegenhanger hebt gecreëerd voor die innerlijke stem die zegt dat je niet goed genoeg bent. En misschien herken je dan ook dat je mooie eigenschappen op vele fronten in je leven bijdragen. 

3. Wat was je passie als kind? 

Je bent in je werk op een pad beland dat je niet helemaal gelukkig maakt. Moet het roer om? Hoe dan, en wat dan? Vraag jezelf eens af: waar kon ik als kind helemaal in opgaan? 

Herken je jezelf niet in dat antwoord, onderzoek dan welk aspect ervan je nog wel aanspreekt. Maakte je als kind bijvoorbeeld je eigen kleren, dan word je nu misschien wel blij van het maken van websites. 

De kern van wat je vroeger leuk vond, is namelijk vaak nog aanwezig. De kunst is die terug te vinden en weer een gevoel van flow te gaan ervaren; het gevoel dat je ergens helemaal in opgaat. 

Soms door inderdaad het roer om te gooien, maar je takenpakket wat aanpassen of een klus erbij doen waarbij je een ‘kinderlijk’ enthousiasme ervaart, kan al genoeg zijn. 

4. Moet ik dit nu doen? 

Vind je het lastig om nee te zeggen en roep je al snel ‘Dat doe ik wel’ als er iets moet gebeuren? Grote kans dat je je je regelmatig overvraagt voelt. Tijd om jezelf af en toe af te remmen met deze vraag. 

Het mooie is dat elk woord uitnodigt om nee te zeggen. Moet het echt? Moet ik dit doen? Moet dit inderdaad gebeuren en moet het nu? 

Soms antwoorden mensen met: “Ja, natuurlijk moet ik dit nu doen” en dat mag uiteraard. Maar gebeurt dat vaak, dan blijken je overtuigingen zelden objectief waar zijn. En dat inzicht maakt je vrijer in je keuzes. Want jij mag ook iets willen, 

5. Wie zorgt er voor jou? 

Als je van jongs af aan meekreeg dat je gevoelens ondergeschikt waren aan die van je ouders, kun je op latere leeftijd geneigd zijn je voortdurend op anderen af te stemmen, zelf weinig ruimte in te nemen en slecht voor jezelf op te komen. Maar wie zorgt er voor jou? 

Op deze vraag kun je niet anders dan vanuit je gevoel reageren. Het antwoord komt vaak niet in woorden, maar in tranen of verstilling. 

Soms kun je schrikken van het besef: ik vind mezelf niet belangrijk genoeg om zorg te krijgen. En voel je dat je dat wel nodig hebt, maar het jezelf niet gunt. Dat besef kan een eerste stap zijn naar meer zelfcompassie. 

6. Past je to-do-lijst wel bij je waarden? 

Mensen bij wie de stress te hoog is opgelopen ervaren een constante druk om alles te regelen en voelen zich geleefd. Ontspannen lukt niet meer. Dan kan het helpen om je waarden en behoeften te onderzoeken. Wat is nu écht belangrijk in je leven? 

Denk aan zaken als ‘gezondheid’, ‘rust’ en ‘familie’. En vraag jezelf vervolgens af: moet ik op basis van mijn waarden nog steeds overwerken, een afhaalmaaltijd bestellen, enzovoorts? En zo nee: wat kan ik veranderen? 

Kleine aanpassingen, zoals het uitbesteden van huishoudelijk werk of het anders indelen van je werkuren kan al veel schelen. Onderzoek welke to-do’s helpen om dichter bij je waarden te komen en welke niet. Dat draagt enorm bij aan meer ontspanning en rust.